Παλμύρα

Οι κρατούσες επιστημονικές αντιλήψεις τοποθετούν την ηλικία του πλανήτη στον οποίο ζούμε στα 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο ανατομικά σύγχρονος άνθρωπος (Homo sapiens sapiens, το μόνο σωζόμενο υποείδος του Homo sapiens) σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες αναλύσεις DNA εμφανίστηκε στην Αφρική πριν 200 χιλιάδες χρόνια. Κι η συστηματική μελέτη του παρελθόντος, εστιασμένη κυρίως στην ανθρώπινη δραστηριότητα, έως την παρούσα εποχή – την οποία αποκαλούμε Ιστορία –ξεκινά πριν περίπου 5500 χρόνια.

Η σημαία του Ισλαμικού Κράτους κυματίζει στην ακρόπολη της αρχαίας Παλμύρας

Η σημαία του Ισλαμικού Κράτους κυματίζει στην ακρόπολη της αρχαίας Παλμύρας

Επιχειρώντας να αποτυπώσουμε την πορεία της Γης στο αντιληπτό από εμάς1 σύμπαν σε ένα ημερολογιακό έτος, ο κοινός μας πρόγονος εμφανίστηκε στον πλανήτη στις 23:36 της 31ης Δεκεμβρίου, ενώ η καταγεγραμμένη ιστορία του καλύπτει τα τριάντα εννέα τελευταία δευτερόλεπτα της «γήινης χρονιάς» – και μόνο αυτά.

Σε αυτά τα 39 δευτερόλεπτα αρχικά οικοδομήθηκαν και στη συνέχεια καταστράφηκαν η Ιεριχώ, η Καρχηδόνα, η Βαβυλώνα, η Σαμαρκάνδη, η αρχαία Σπάρτη. Συγκεντρώθηκαν οι πάπυροι της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας για να παραδοθούν στη συνέχεια στην πυρά. Ο Φειδίας δημιούργησε τα χρυσελεφάντινο άγαλμα του Ολυμπίου Διός στην Ολυμπία, που μερικούς ανθρώπινους αιώνες αργότερα κατέστρεψε μια πυρκαγιά. Ο Κολοσσός της Ρόδου κι ο Φάρος της Αλεξάνδρειας πρόλαβαν να κάνουν τη ναυσιπλοϊα των αρχαίων ναυτικών ευκολότερη πριν καταστραφούν και τα δύο οικοδομήματα από σεισμό.

Από τα 400 βιβλία του Αριστοτέλη διασώθηκαν2 τα 47, κι η ιστορία του γιου ενός ξυλουργού στην ρωμαϊκή Παλαιστίνη έδωσε την ευκαιρία σε ένα Ρωμαίο αυτοκράτορα να δημιουργήσει μια θρησκεία ικανή να διατηρήσει ενωμένη την παρακμάζουσα αυτοκρατορία του. Φοίνικες, Ασσύριοι, Σουμέριοι, Ίνκας, Μάγιας, Σκύθες και Πάρθοι, λαοί που γεννήθηκαν και χάθηκαν μέσα σε μερικά μόνο από αυτά τα 39 δευτερόλεπτα. Και κάπου στο βυθό του Λυβικού Πελάγους μπορεί να βρίσκεται, απομεινάρι ενός αρχαίου ναυαγίου, μια άλλη στήλη της Ροζέττας3 που θα λύσει το μυστήριο του Δίσκου της Φαιστού.

Τι ένιωσαν άραγε οι σύγχρονοι του Αλάριχου όταν έμαθαν πως, με την ευγενή χορηγία του χριστιανικού βυζαντινού ιερατείου, ισοπέδωσε με τους Βησιγότθους του την αρχαία Σπάρτη κι εξάλειψε τα τελευταία απομεινάρια των Μυστηρίων στην Ελευσίνα (τα οποία τελούνταν αδιάλειπτα από την Εποχή του Χαλκού); Οι Αθηναίοι μάλλον ανακούφιση, μιας και συνθηκολογώντας αμέσως κατάφεραν να σώσουν την πόλη τους. Άλλοι ίσως φόβο, μήπως έρθει κι η δική τους σειρά να νιώσουν το γοτθικό σπαθί. Κι αρκετοί μάλλον αδιαφόρησαν, μιας και η αρχαία Σπάρτη ήταν πια ένα πουκάμισο αδειανό σε μια Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που, με τις ευλογίες του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού, ετοιμαζόταν για τον θρίαμβο της ανατολίτικης δεισιδαιμονίας σε βάρος του αρχαιοελληνικού λόγου – ό,τι δηλαδή περήφανα αποκαλούμε Βυζάντιο.

Τι θα νιώθαμε όμως εμείς, τα σύγχρονα τέκνα του δυτικού πολιτισμού, αν μια χρονομηχανή μάς μετέφερε τότε στην καλά προστατευμένη από εισβολείς Κωνσταντινούπολη μόλις τα νέα για την καταστροφή της αρχαίας Σπάρτης έφταναν στο λιμάνι για να περάσουν από στόμα σε στόμα σε όλη την πόλη; Μάλλον ό,τι νιώθουμε σήμερα στο άκουσμα της κατάληψης της Παλμύρας από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους. Οργή και θλίψη για τον κίνδυνο να καταστραφεί από τους «βαρβάρους» το απομεινάρι μιας εποχής οριστικά χαμένης που ωστόσο εμείς καταφέραμε να διατηρήσουμε κάποια από τα σημάδια της.

Γιατί εμείς, τα σύγχρονα τέκνα του δυτικού πολιτισμού, αναγορεύσαμε εαυτούς υπερασπιστές του «πολιτισμού χωρίς επιθετικό προσδιορισμό». Γιατί εμείς, τα σύγχρονα τέκνα του δυτικού πολιτισμού, φτιάξαμε την UNESCO για να χαρακτηρίζει Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς όχι μόνο τον κλασικό Παρθενώνα και το βενετσιάνικο κέντρο της Κέρκυρας μα και τους ναούς του Αμπού Σίμπελ, το Μάτσου Πίτσου, το όρος Φουτζιγιάμα στην Ιαπωνία, τόσα μα τόσα άλλα σημεία του πλανήτη που μέσα σε αυτά τα λιγοστά 39 δευτερόλεπτα της γήινης χρονιάς ο άνθρωπος κατάφερε να σημαδέψει με την παρουσία του…

Το ενοχλητικό ζουζούνι – κατά κόσμον, Nasty Bug – μόλις σκούπισε ένα δάκρυ που δειλά έκανε την εμφάνισή του στην άκρη του ματιού διαβάζοντας το συγκινητικό λογίδριο ενός υπερφίαλου τέκνου του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Κατόπιν άρχισε να ψάχνει στο Διαδίκτυο πληροφορίες (αεροπορικά δρομολόγια, καταλύματα, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων, κ.λπ.) για να επισκεφτεί την Πέτρα στην Ιορδανία το συντομότερο δυνατό γιατί…

Γιατί είναι σε εξέλιξη ένας πόλεμος για τον πολιτισμό. Το ξαναγράφω: όχι «πόλεμος πολιτισμών», μα πόλεμος για τον πολιτισμό. Γιατί εκείνο που καταστρέφεται μεθοδικά σε εκείνη τη γωνιά του πλανήτη είναι τα ίχνη του ινδοευρωπαϊκού πολιτισμού που οδήγησε σε ό,τι σήμερα εμείς οι Δυτικοί αποκαλούμε (υπερφίαλα) πανανθρώπινη πολιτιστική κληρονομιά. Σε εκείνη τη γωνιά του πλανήτη γεννήθηκε και γιγαντώνεται μια νέα άποψη για την εξέλιξη και την πορεία του ανθρώπινου είδους η οποία, εύλογα φιλοδοξώντας να κυριαρχήσει στα επόμενα δευτερόλεπτα της γήινης χρονιάς, προσπαθεί να σβήσει τα σημάδια των τριάντα εννέα δευτερολέπτων που αποκαλούμε εμείς Ιστορία. Δεν είναι μια σύγκρουση ανάμεσα «στον Χριστιανισμό και το Ισλάμ» όπως βιαστικά και διεκπεραιωτικά την χαρακτηρίζουν κάποιοι. Είναι κάτι πολύ βαθύτερο: είναι μια σύγκρουση για την ανθρώπινη Ιστορία. Κι εκείνοι που συγκρούονται είναι τα τέκνα των 39 δευτερολέπτων γήινης χρονιάς με τους επίδοξους ισοπεδωτές της, με διακύβευμα τα επόμενα γήινα δευτερόλεπτα και τη συγγραφή τους.

Πώς τελειώνει ένας τέτοιος πόλεμος; Δεν ξέρω. Ίσως κάποιος ερευνητής σε μια έδρα Ιστορίας σε κάποιο από τα δεκάδες χιλιάδες πανεπιστήμια να ξέρει κάτι παραπάνω για αυτό. Ή, μάλλον, σίγουρα θα ξέρει μιας και γνωρίζει την ανθρώπινη Ιστορία – αυτά τα 39 δευτερόλεπτα – καλύτερα από εμένα…Μα πάλι, είναι μόνο αυτά τα 39 δευτερόλεπτα η ανθρώπινη Ιστορία; Κι αν είμαστε απλά τέκνα της Ιστορίας των νικητών της προηγούμενης μεγάλης σύγκρουσης, που μερικές χιλιάδες χρόνια πριν κατάφεραν να σβήσουν κάθε ίχνος των προηγούμενων κι έτσι να γράψουν αποκλειστικά εκείνοι τα επόμενα δευτερόλεπτα του ανθρώπινου είδους σε αυτό τον πλανήτη έως τις μέρες μας;…

Επιμύθιο

Τα παραπάνω λόγια μπορεί να δημιούργησαν σε εσάς, αγαπητοί αναγνώστες, μια εύλογη ανησυχία για το τι μέλλει γεννέσθαι. Επιτρέψτε μου λοιπόν να σας υπενθυμίσω πως, με αφορμή την κατάληψη της αρχαίας Παλμύρας από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, τα τέκνα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού έχουν επιτέλους κινητοποιηθεί: η UNESCO απευθύνει συνεχείς εκκλήσεις για τερματισμό των εχθροπραξιών και προστασία των αρχαίων μνημείων, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμύρησαν από οργισμένες αναρτήσεις, ενώ τα διεθνή μέσα ενημέρωσης με συνεχή αρθρογραφία επισημαίνουν την απειλή καταστροφής της «Βενετίας της Ανατολής» από τους «βαρβάρους» του ISIS. Κατόπιν όλων αυτών, έχετε υπόψη σας πως η καλύτερη εποχή να επισκεφτείτε την Πέτρα στην Ιορδανία είναι τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου…


(1) Το οποίο μπορεί να είναι τμήμα ενός ευρύτερου, μη αντιληπτού από εμάς, σύμπαντος, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να μην είναι και το μοναδικό το οποίο υπήρξε μα απλά να έπεται ενός παλαιότερου και να προηγείται ενός επόμενου…

(2) Κυρίως γιατί, ευτυχώς για εκείνον, οι χριστιανοί τον είδαν με καλό μάτι

(3) Πέτρινη πλάκα του 2ου αιώνα π.Χ., φέρει μια εγχάρακτη επιγραφή σε δύο γλώσσες (αιγυπτιακή κι ελληνική) και τρία συστήματα γραφής (ιερογλυφικά, δημώδη αιγυπτιακή, ελληνική). Η ανακάλυψή της το 1799 επέτρεψε στον Γάλλο γλωσσολόγο Jean-François Champollion να αποκρυπτογραφίσει τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Άποψη, Ελληνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s